Medelief het Madeliefje

Over de verborgen betekenis van het madeliefje en wat het ons leert

Een spelfout. Meer was het niet. Ik typte "medelief" in plaats van "madeliefje" en plots viel er iets open dat ik niet verwachtte.

Heb je mede lief.

Niet als correctie, maar als vraag. Als uitnodiging zelfs. Wie of wat reist er met je me? En heb je hen lief — al het leven dat onzichtbaar je bestaan mogelijk maakt?

De etymologie van een weide-bloem

Het madeliefje dankt zijn naam niet aan de made als larve, hoewel dat mijn eerste gedachte was. Het komt van het oude Nederlandse woord made, wat weide of hooiveld betekent.

Het madeliefje: het lieve bloempje van de weide.

En toch blijft het fascineren dat er een woordverbinding ligt tussen made (weide), made (larve), en het Engelse made (gemaakt van). Alsof de taal zelf patronen bewaart die onze verbeelding prikkelen — zelfs wanneer de etymologie een andere kant opgaat.

Wat als taal niet alleen betekenis draagt, maar ook verlangen? Het verlangen naar verbondenheid, naar wederkerigheid, naar een wereld waarin alles met alles samenhangt?

Wat ik dacht te weten

Mijn intuïtie fluisterde een verhaal: het madeliefje en de larve, verweven in symbiose. De made die de grond omwoelt, de mineralen bereikbaar maakt, de plant voedt. De plant die op zijn beurt beschutting biedt, voedingsstoffen levert. Een volmaakte cirkel van geven en nemen.

Zo mooi. Zo logisch. Zo... fout. Want toen ik ging zoeken naar bewijs, vond ik iets anders. Larven die wél geassocieerd zijn met madeliefjes — maar als parasieten. Ze eten zich door de bladeren, beschadigen de plant, vormen een plaag voor tuiniers die hun gazons willen beschermen.

Mijn verhaal klopte niet. En tóch bleef er iets kloppen.

De omkering

Want wat doet een larve eigenlijk in de grond?

• Ze breekt organisch materiaal af.

• Ze bewerkt de bodem, mengt lagen, creëert tunnels voor water en lucht.

• Als ze sterft, voedt haar lichaam de aarde.

• De vogel die haar eet, bemest de grond met zijn uitwerpselen.

• Alles wat de larve neemt, geeft ze terug — misschien niet direct aan datzelfde madeliefje, maar aan het systeem waarvan beide deel uitmaken.

  
  

En dan viel de vraag: wie bepaalt hier eigenlijk wat parasitisme is?

Genesis als ecologisch handboek

In Genesis 1:29-30 staat iets opmerkelijks. God spreekt:

"Zie, ik geef u al het zaaddragende gewas op de ganze aarde, en alle bomen met zaaddragende vruchten; dit zal voor u tot voedsel zijn. Maar aan alle dieren van de aarde, aan alle vogels in de lucht, en aan al wat over de aarde kruipt, waarin leven is, geef Ik alle groene planten tot voedsel."

Lees dit niet als hiërarchie, maar als taakstelling. De plant groeit niet ondanks dat ze gegeten wordt, maar opdat ze gegeten kan worden.

• Dat is haar functie.

• Dat is waarvoor ze gemaakt is.

• De larve die een blad eet, vervult zijn opdracht.  

• De mens die sla plukt, vervult zijn opdracht.  

• De plant die groeit om voedsel te zijn, vervult haar opdracht.

Er is geen dief. Er is geen parasiet. Er is alleen doorstroom.

Wij en de larve

Als de larve een parasiet is omdat hij het madeliefje eet, dan ben ik dat ook. Want ik eet sla, wortels, aardappelen. Ik pluk, snijd, kook. Ik dood de plant om te kunnen leven.

Het enige verschil tussen mij en de larve is dat ik een oordeel kan vellen. Ik kan zeggen: "Deze larve is slecht, want hij eet mijn madeliefje." Maar in welk universum is dat madeliefje van mij?

• Omdat ik het mooi vind?

• Omdat het in mijn tuin staat?

De larve claimt niets. Hij eet wat gegeven is.

• Net als de vogel.

• Net als het hert.

• Net als jij en ik aan de keukentafel.

Het label "parasiet" ontstaat alleen wanneer wij claimen dat iets van ons is.

Mede-lief

Dus wat betekent medelief dan wel?

Misschien dit: erkennen dat alles wat met je meereist — het zichtbare en het onzichtbare, het gewilde en het ongewenste, wat voedt en wat vreet — deel uitmaakt van één doorlopende beweging. Een cyclus zonder begin of einde.

• Het madeliefje groeit in de weide.  

• De larve eet het blad.  

• De larve sterft, valt terug in de grond.  

• De grond voedt de wortel.  

• De wortel voedt de bloem.  

• De bloem groeit opnieuw.

Niemand wint. Niemand verliest. Er is alleen transformatie.

Heb je mede lief — niet als sentiment, maar als erkenning.

• Jij bent de larve die eet.

• Jij bent de plant die gegeten wordt.

• Jij bent de grond die beide voedt.

Er is geen scheiding, behalve de scheiding die jij aanbrengt met woorden als "mijn", "goed", "slecht", "parasiet".

Wat de natuur laat zien

De natuur oordeelt niet. Ze laat zien. Als je goed kijkt — als je intuïtief kunt kijken, zonder te willen beheersen of benoemen — zie je dat er geen hiërarchie is.

• Alleen relaties.

• Alleen uitwisseling.

• Alleen eindeloze herschikking van hetzelfde leven.

Het madeliefje wist dit al. Het groeit elk voorjaar opnieuw, ongeacht hoeveel larven er vraten, hoeveel voeten eroverheen liepen, hoeveel maaiers erlangs gingen. Het weet dat het niet ondanks dit alles groeit, maar dankzij dit alles.

Het groeit omdat er ruimte wordt gemaakt.  

• Omdat er iets stierf.  

• Omdat er iets at.  

• Omdat er iets omwoelde.

En als wij leren kijken zoals het madeliefje groeit — zonder verzet, zonder oordeel, gewoon aanwezig in de doorstroom — dan wordt mede-lief geen vraag meer.

Dan wordt het een feit.

Alles voedt alles. Alles is alles. En in die wetenschap ligt geen verlies, maar alleen oneindige terugkeer.