De weg waarlangs hij komt

De gedragenen wachten op de poort van het nieuw gebeurende.

Let op het woord. Niet de dragers — de gedragenen. Wie wacht, doet dat niet op eigen kracht. Hij wordt meegenomen door iets dat al in beweging was voordat hij ervan wist: een tijd, een geslacht, een taal, een grond die al gelopen was. Wachten is niet stilstaan. Het is meegaan zonder te sturen.

En dan is er een poort. Niet een deur die opengaat op een afgesproken uur, maar de plek waar het nieuwe binnenkomt zodra het binnenkomt.

Wat er verwacht wordt

Elders is beschreven dat er op meer dan één ding gewacht wordt, en dat die verschillende vormen van wachten dezelfde bouw hebben. Iets komt van buiten, het was er eerder, en wanneer het komt is alles anders. Ook is daar de tekst genoemd die het rekenen verbiedt, en de lange rij mensen die toch een datum kozen en hem voorbij zagen gaan.

Hier begint het bij wat daaronder ligt.

Met de regel van de gevonden schat gaat de wereld op zijn gat. Verslagen door de waarheid van de werkelijke tijd — en dat zonder spijt.

Dat laatste is het wonderlijke. Elke rekensom die ooit is gemaakt, is door de werkelijke tijd verslagen. Geen enkele datum heeft gebracht wat hij beloofde. En toch verbitterde het wachten niet. Er bleef iets doorgaan dat het rekenen nooit nodig had gehad — alsof de rekensom een bijgebouw was en niet het huis.

Wat geen bevestiging verdraagt

Er is iets in de toestand van de wereld dat de bevestigingen niet toelaat.

Niet omdat het verborgen wil blijven. Omdat het bij ieder mens anders aankomt. Wat het bij jou doet is niet wat het bij een ander doet, en er is geen woord dat allebei tegelijk dekt. Zodra het wordt vastgelegd, wordt er één versie van gemaakt — en juist die ene versie bestaat niet.

Daarom staat dit ook tussen mensen in. Niet als muur, maar als het onvermijdelijke verschil tussen twee ontvangsten. Het is wat er overblijft wanneer twee mensen hetzelfde hebben meegemaakt en het niet hetzelfde is geworden.

En de bevestiging geeft alleen het lopen aan.

Dat is de scherpste zin van allemaal. Wanneer iets bevestigd wordt, is het enige wat daarmee is aangetoond dat het van hand tot hand is gegaan. Dat het gelopen heeft. Overlevering is een aantal passen, geen bewijs. Hoe vaker iets herhaald is, hoe verder het gelopen heeft — en verder is niet dieper.

Wie dat weet, kijkt anders naar elk beroep op wat men altijd al zei.

Het licht dat niet nadert

En dan de schepen aan de rand van het zicht.

Ik bedoel geen tuig van metaal. Ik bedoel wat elk mens bedoelt wanneer hij naar de horizon kijkt en denkt dat daar iets vandaan komt — het beeld dat wij maken van de hulp die onderweg zou zijn.

Eerder is daar zo naar gekeken: dat wat van hier uit nadert, van de andere kant gezien iets is dat vertrekt. Dat is een omkering binnen dezelfde ruimte. De afstand blijft bestaan; alleen de richting draait.

Er is nog een tweede manier van kijken, en die laat de afstand helemaal los.

Die schepen zijn het licht van de verticale straal.

Dat is geen antwoord op de vraag wát zij zijn. Het zegt uit welke richting het valt. Niet over een afstand die kleiner wordt naarmate je wacht, maar loodrecht, van boven op de plek waar je staat. Er is dan niets dat dichterbij komt. Er is iets dat er is zodra het er is.

En daarmee valt het aftellen weg. Een afstand kun je meten. Een loodlijn niet.

Ook het licht is dan een ander licht. Eerder ging het over het uur van de schemering, wanneer je vormen ziet die er misschien niet zijn en vormen mist die er wel staan — het onbetrouwbaarste licht dat er is. Dit licht valt anders. Het toont niets aan de horizon en vraagt ook niet om geloofd te worden. Het staat er of het staat er niet.

Beide manieren van kijken zijn geldig, en zij vallen niet samen. Dat hoeft ook niet. Het is dezelfde rand van hetzelfde zicht, bekeken door iemand die ergens anders staat.

De weg

Blijft over wat onder al het wachten ligt, en het gaat niet over wie er komt.

Het gaat over de weg.

Wie een stoel leeg houdt, houdt hem leeg voor iemand. En wie iemand verwacht, verwacht ook een weg waarlangs hij voorbij de sterren reikt.

Dat is de stille aanname onder elke verwachting. Er moet een weg zijn. Anders is de verwachting een gesloten deur en geen deur.

En een weg is geen richting. Een weg is een verbinding, en een verbinding heeft twee einden. Wie zegt dat er iemand langs een weg naar hem toe komt, heeft daarmee ook gezegd — zonder het te bedoelen — dat die weg vanaf hier begaanbaar is.

Dat zegt niet wie hem loopt. Het zegt niet dat het wachten overbodig is, of dat de verwachte er al is.

Wie wacht, wacht ergens om. Dat blijft staan.

Het zegt alleen dit: er is een weg. En een weg weet niet welke kant zijn voorkant is.

Dus blijft de stoel leeg. En blijven de gedragenen wachten op de poort, zoals er altijd is gewacht.

Maar wie lang genoeg naar een weg staat te kijken, gaat zich vroeg of laat afvragen waar hij begint.

En dan blijkt dat niet vast te liggen. Voor wie hem heeft aangelegd begint hij bij de eerste steen. Voor wie erop stapt begint hij onder zijn eigen voet. En er komen zijwegen op uit, van overal, zodat iemand die de eerste helft nooit gelopen heeft er toch op staat — en voor hem begint hij daar, midden op de weg van een ander.

En niet iedereen blijft. Sommigen gaan er weer af. Sommigen kruisen hem alleen — even erop, dan verder in de richting die zij al hadden. En velen lopen een pad dat nergens op deze weg uitkomt en er ook niet naartoe hoeft.