Keto en de Eenzaamheid van de Voeding

Keto is overal. In gesprekken, op social media, in de supermarkt.

Maar wat is het eigenlijk? En wat zegt het over ons, als we ermee gaan werken?

Het ketogeen dieet ontstond in de jaren twintig van de vorige eeuw in de geneeskunde, als eetpatroon dat de werking van vasten nabootst. Het wordt nog altijd onder begeleiding van een arts toegepast, bijvoorbeeld bij moeilijk behandelbare epilepsie. Daarnaast volgen veel mensen het omdat ze het omarmen, om overzicht, ritme of overtuiging. Het is zeer koolhydraatarm en rijk aan vet, waardoor de lever ketonen maakt: kleine moleculen die hersenen, spieren en hart als brandstof kunnen gebruiken. Het lichaam heeft twee brandstoffen, en keto nodigt de tweede uit.

Maar eten is meer dan brandstof. Dat is waar deze tekst over gaat.

De Leeuw bij de Drempel

Er kwam een beeld naar me toe: de eenzaamheid van voeding heeft een Leeuw nodig.

De leeuw is al eeuwen het beeld van moed en hart. Ik zie hem ook bij de drempel van de eenzaamheid van voeding. Geen leeuw die vecht, maar een leeuw die staat. Rechte rug, open borst, ogen die niet wegkijken. Hij staat bij de drempel waar de uitlaat begint, en hij kijkt.

Moed is hier geen kracht tegen iets. Het is blijven bij wat er is.

De Uitlaat

Je kent het moment. Je hebt geen honger, en toch zoek je iets. Iets zoets. Iets zachts. Iets dat snel is.

Zoet troost. Voor veel mensen is het het kortste pad tussen een gevoel en een moment van rust. Eten kan een antwoord zijn op een gevoel en niet alleen op honger. Dat is bekend, en het heeft een naam: emotie-eten.

Een uitlaat is niet het probleem. Een uitlaat is wat ontstaat wanneer iets naar buiten moet en er geen andere deur is.

De Hoek waar de Angst Zit

Soms zit er in het kleinste hoekje een oude angst. Je merkt haar nauwelijks. Ze wacht.

Op een moe moment springt ze aan. De dag was lang, de adem is kort, de aandacht dun. Dan trekt iets aan je. Een zoute snack, en voor je het weet vraagt het lichaam om iets zoets. Het ene haakt in het andere en klampt zich vast.

Veel mensen herkennen dit. Je hoeft er niets van te vinden. Het is een signaal dat het hoekje even licht nodig heeft.

En hoe wakker je ook bent, het hoekje blijft bestaan. Wakker zijn betekent niet dat het lekkere verdwijnt. Genieten mag. Het is een van de zachtste manieren waarop het leven zich laat voelen.

Het Stuk dat Stil Werd

Soms draag je iets mee wat je nooit kon plaatsen. Een gebeurtenis, een tegenslag, een verlies zonder woorden. Je wist niet waar het hoorde, dus het kreeg geen plek.

Wat geen plek krijgt, wordt stil. Je zou kunnen zeggen: het stierf in jou, zonder begrafenis.

En soms draag je ook iets mee dat niet van jou alleen is, het afgestorvene van wie voor je kwamen.

Je staat niet alleen in dit beeld. Bert Hellinger legde in zijn familieopstellingen de nadruk op erbij horen en op een plek voor iedereen in het systeem. In Heidelberg onderzocht een team dit bij 208 gezonde volwassenen. Na een driedaags seminar ervoeren zij meer erbij horen en een beter psychisch functioneren, ook na vier maanden. Het blijft één studie, en wat er in een opstelling precies werkt, is niet vastgesteld. Maarten Oversier, regressietherapeut, beschrijft in Bestaansrecht hoe verdrongen geschiedenis van voorouders in ons doorwerkt. Zijn beeld komt uit de praktijk en niet uit onderzoek.

Wat stil is, is niet weg. Het zoekt een uitlaat.

De Komediant en de Clown

Dan komt de Komediant. Hij neemt de uitlaat over. Hij dient de Clown: de grote glimlach, het masker, de grap die net op tijd komt.

De Clown houdt het licht aan en de aandacht naar buiten. Daardoor hoef je niet te luisteren naar wat in jezelf spreekt.

De Clown is geen vijand. Hij is het eerste masker, zoals ik eerder schreef: geboren uit liefde voor verbinding. Hij beschermt. Maar wie alleen de Clown hoort, hoort nooit wat eronder zit.

Terug naar het Nu

Onder het masker, onder de Clown, onder het stuk dat stil werd, ligt iets dat nooit gebroken is. Je essentie. Ze is niet verdwenen. Ze wacht tot je even stilstaat.

De weg terug heet adem. Je ademhaling is het enige dat vanzelf gaat en tegelijk door jou bestuurd kan worden. Daarom is ze een brug naar het nu.

Wanneer iets je trekt zonder dat jij het kiest, sta dan even als de Leeuw. Eén ademhaling. Voel waar je bent. En kies dan, vanuit het nu, met genot en zonder strijd.

Een eerlijke noot: ik weet redelijk wat over voeding en val toch regelmatig terug. Kennis verplaatst de drempel niet. Alleen het nu doet dat.

Keto als Leerschool

Terug bij het begin. Wie met keto werkt, merkt dat het eetpatroon veel stilte oproept. De eerste dagen vragen aanpassing, en veel mensen beschrijven een dip die ze keto-griep noemen. Daarna vertellen velen dat honger en verzadiging anders aanvoelen. Dat zijn ervaringen en geen bewezen werking.

Een eetpatroon dat je een langere tijd volgt, geeft je ruimte om te zien wat er elke keer weer aan je trekt. Welke momenten, welke vermoeidheid, welk hoekje. Je hoeft er niets mee te winnen. De Leeuw mag blijven kijken.

Soms komt een keuze voor een eetpatroon ook uit een andere hoek: onvrede met jezelf, of de angst om grip te verliezen. Wie dat herkent, hoeft niets te stoppen. Het helpt om te vragen: wat voed ik hier eigenlijk?

Niet ieder lichaam heeft hetzelfde nodig. Wie medicijnen gebruikt, een aandoening heeft, zwanger is of borstvoeding geeft, bespreekt een ingrijpende voedingsverandering eerst met een arts of diëtist. Voelt eten voor jou als een strijd? Ga dan het gesprek aan met iemand die je vertrouwt. Je hoeft die drempel niet alleen over.

De Leeuw kijkt. De Komediant mag even rusten. En het stuk dat stil werd, mag horen dat er iemand luistert.

Wat voed jij vandaag, als je werkelijk luistert?