Water als Drager

In Deel I openden we de vraag. In Deel II beschreven we de verstening. In Deel III lieten we zien hoe de natuur steen opent. In Deel IV volgden we de route van darm naar brein.

Dit deel gaat over wat al die routes verbindt. Het medium dat alles draagt. Het element zonder welk geen enkel systeem in het lichaam functioneert.

Water.

SA.GIG — Het Oudste Medische Handboek is Vernoemd naar Zieke Vaten

Het oudste diagnostische handboek ter wereld heet in het Sumerisch SA.GIG. Veertig kleitabletten. Gecompileerd in de elfde eeuw voor Christus door de geleerde Esagil-kīn-apli, maar gebaseerd op eeuwen oudere medische kennis. Gewijd aan Ea — beter bekend als Enki, de god van wijsheid, geneeskunde en water.

SA.GIG wordt vertaald als “zieke spieren” of “zieke vaten.” Het oudste medische handboek ter wereld is vernoemd naar vaten die niet meer functioneren. Kanalen die verstopt zijn. Water dat niet meer stroomt.

De Mesopotamische artsen kenden het woord sherianu voor bloedvaten — met name slagaders. Ze wisten dat het hart een ritmische beweging heeft. Ze hadden twee diagnostische termen voor een verstoord hartritme: esu en dalahu. In de Sakikkū worden hartkloppingen beschreven in combinatie met pijn op de borst — mogelijk de oudste documentatie van een hartinfarct ter wereld.

En ze wisten dat overmatig eten en sterke emoties de triggers waren.

Vierduizend jaar later zijn dat nog steeds de triggers.

Libbu — Het Hart dat Water Draagt

Het Akkadische woord voor hart is libbu. Maar libbu betekent meer dan hart. Het betekent ook maag, innerlijk lichaam, en het centrum van emotie en denken. De Mesopotamiërs plaatsten het bewustzijn niet in het hoofd maar in het hart. Trots was verbonden met het hart. Vreugde met de lever. Kalmte met de nieren. Emoties waren geen abstracties — ze waren lichamelijk, geworteld in organen, voelbaar als water dat door het inwendige stroomt.

En het bloed — damu in het Akkadisch, de wortel van het Arabische woord dem — was het fundamentele levensprincipe. In het Atrahasis-epos werden de eerste mensen geschapen door klei te mengen met het bloed van een geofferde god. Water en aarde. Vloeibaarheid en vorm. Het leven begint waar water klei raakt.

En het concept mê turru — “afgesloten water” of “omgekeerd water” — beschreef in de Mesopotamische geneeskunde vloeistoffen die zouden moeten stromen maar geblokkeerd raakten. Het water dat stopt. De M die verdwijnt. Precies wat Deel II beschrijft als verstening. Precies wat SA.GIG als naam draagt: zieke vaten.

De Hersenen Drijven in Water

De hersenen drijven. Letterlijk. Ze zijn omgeven door cerebrospinaal vocht — een heldere vloeistof die het brein beschermt, voedt en reinigt. Zonder dit vocht zou het brein door zijn eigen gewicht beschadigd raken.

Cerebrospinaal vocht wordt geproduceerd in de plexus choroideus — een netwerk van bloedvaten in de hersenholtes. Het circuleert door de hersenventrikels, langs het ruggenmerg en rondom het brein. Het voert afvalstoffen af. Het levert voedingsstoffen. Het houdt de druk in evenwicht.

En er is een systeem dat pas in 2012 werd ontdekt: het glymfatisch systeem. Dit systeem — vernoemd naar de gliacellen die het faciliteren — reinigt de hersenen tijdens de slaap. Terwijl je slaapt, krimpen de gliacellen en openen de kanalen waardoor cerebrospinaal vocht door het hersenweefsel stroomt en afvalstoffen — waaronder amyloïd-bèta, het eiwit dat plaques vormt bij Alzheimer — afvoert.

Slaap is niet alleen rust. Slaap is het moment waarop het brein zichzelf wast. Met water.

Wanneer de slaap verstoord is — door chronische stress, door lichtblootstelling, door een verkalkte pijnappelklier die te weinig melatonine produceert — raakt het glymfatisch systeem verstoord. De afvoer stagneert. Amyloïd-bèta hoopt zich op. De verstening begint in de nacht.

Dehydratie — De Stille Verstener

Water is het meest basale element in het lichaam. Het menselijk lichaam bestaat voor zestig procent uit water. De hersenen voor vijfenzeventig procent. Bloed is voor meer dan negentig procent water.

Dehydratie — zelfs mild, twee procent onder het optimale niveau — vertraagt elk proces. Concentratie daalt. Reactietijd neemt af. Het werkgeheugen vermindert. Bij oudere volwassenen is chronische dehydratie geassocieerd met cognitieve achteruitgang. Het dorstgevoel neemt af met de leeftijd. Veel ouderen drinken onvoldoende water, niet omdat ze het niet willen maar omdat hun lichaam het niet meer signaleert.

Dehydratie verdikt het bloed. Verdikt bloed stroomt langzamer door de sherianu. De doorbloeding van de hersenen vermindert. De afvoer van afvalstoffen vertraagt. Het systeem dat al onder druk staat door verkalking, chronische ontsteking en een verstoord microbioom, verliest ook nog zijn oplosmiddel.

Water is geen advies. Water is het medium waarin het brein functioneert. Zonder voldoende water kan geen enkel ander supplement, geen enkel voedingsmiddel, geen enkele leefstijlinterventie zijn volle werk doen.

A-zu — De Mens die Water Kent

In Deel I van deze serie introduceerden we Enki — de Sumerische god van wijsheid, geneeskunde en water. Zijn tempel stond bij de Abzu, de ondergrondse zoetwaterbron waaruit al het leven voortkwam.

De Sumerische benaming voor arts was a-zu. De mens die water kent. Niet de mens die ziekten kent. Niet de mens die kruiden kent. De mens die water kent. De oudste definitie van een genezer op aarde is iemand die begrijpt hoe water werkt.

En Ninazu — de zoon van Enki, letterlijk Heer Genezer — droeg de titel Bewaker van de Wateren des Levens. Hij was betrokken bij zuiveringsrituelen. Zijn zoon Ningishzida droeg de twee slangen op een staf — de caduceus — het symbool dat via Thoth en Hermes de hele wereld is rondgereisd en vandaag nog op elke ambulance staat.

De lijn is ononderbroken. Van Enki’s waterbron via de a-zu via Ninazu via Ningishzida naar de moderne geneeskunde. En de kern van die lijn is water. Water als drager. Water als reiniger. Water als medium van leven.

De Bronnen bij de Tempels

In de oudheid stonden er bronnen bij de tempels. Niet als decoratie. Als genezing. De heilige bronnen bij de tempels van Asklepios in Griekenland. De reinigingsbassins bij de Sumerische tempels. De mikwe in de joodse traditie. De wudu voor het islamitische gebed. De doopvont in de christelijke kerk.

Elke grote traditie begint met water. Niet als symbool. Als praktijk. Je reinigt je voordat je het heilige binnenkomt. Je wast wat je belast voordat je ontvangt wat je nodig hebt.

In de Ayurvedische traditie is water niet zomaar een drank. Water is een drager van prana — levensenergie. Zuiver water creëert een zuiver medium voor de overdracht van signalen. Onzuiver water vertroebelt. In de Chinese geneeskunde is water het element dat verbonden is met de nieren — de zetel van de jing, de essentie die je levenskracht bepaalt.

Elke traditie zegt hetzelfde in een andere taal. Water is niet een van de elementen. Water is het element dat alle andere draagt.

Mosae Trajectum — De Doorgang van de M

En dan Maastricht. Mosae Trajectum. De plek waar de Maas oversteekt. De doorgang van het water. De doorgang van de M.

Onder die doorgang — onder het gewicht van eeuwen kalksteen, Romeinse fundamenten, Frankische muren — ligt de schatkamer. En in die schatkamer staat het ei met de M. Water op de kiem. Het symbool dat deze hele serie draagt.

De M die door Maastricht stroomt is dezelfde M die door de sherianu stroomt. Dezelfde M die door het cerebrospinaal vocht stroomt. Dezelfde M die Enki bewaakte in de Abzu. Dezelfde M die de a-zu kende als het geheim van genezing.

Wanneer de M stopt — wanneer het water niet meer stroomt door de vaten, door het brein, door het systeem — versteent wat vloeibaar hoorde te zijn. SA.GIG. Zieke vaten. De naam die de Mesopotamiërs gaven aan het hele veld van diagnose. Niet zieke organen. Niet zieke botten. Zieke vaten. Het water dat niet meer stroomt.

Water is geen advies. Water is geen aanbeveling. Water is het fundament waarop elk ander deel van deze serie rust. Zonder water geen dirigent. Zonder water geen heide. Zonder water geen darm die het brein voedt. Zonder water geen leven.

Deel V van De Wateren des Levens — Elf delen over dementie, verkalking en de oudste geneeskunde

Lees ook: Deel IV — De Darm-Brein Verbinding

Volgende: Deel VI — Het Groenrijk als Oudste Apotheek